خودروها و شکلدهی فرم شهری
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی انجمن علمی اقتصاد شهری ایران، علی قادری؛ مترجم کتاب «مباحثی در اقتصاد شهری»، اثر آرتور او سالیوان، در سلسه یادداشتهایی، به بررسی مهمترین مقولات مطرح در اقتصاد شهری پرداخته است. تاکنون دو قسمت از این یادداشتها، با عنوان «اقتصاد شهری چیست و چه ابعادی را در بر میگیرد؟!» و «اقتصاد شهری و تحلیل پدیده مسکن» منتشر شده است. در این قسمت نیز قادری به تشریح جایگاه حمل و نقل در اقتصاد شهری پرداخته است که متن این یادداشت را با هم مرور میکنیم:
حمل و نقل، یکی از محورهای اصلی و اساسی رشد و توسعه شهری است. با پیدایش فناوریهای جدید در حمل و نقل و افزایش سرعت و حجم جابهجایی بار در بین مناطق مختلف شهری و منطقهای، شعاع نفوذ و عملکردی شهرها نیز گسترش پیدا کرده است. کاهش هزینه انتقال مواد خام از منبع استخراج به سوی محل تولید و از محل تولید به سوی بازارها، مکانیابی شهرها را از خود متأثر کرده است. بسیاری از شهرهای منبعگرای دیروز (نزدیکی مکانی به منبع استخراج مواد خام)، با گسترش فناوریهای حمل و نقلی و پایین آمدن هزینههای انتقال مواد خام به مراکز تولید، به شهرهایی بازارگرا تبدیل شدهاند. جابهجایی افراد شاغل در مراکز تولیدی از محل سکونت به محل اشتغال و بالعکس و هزینههای زمانی و پولی آن در مکانیابی صنایع تولیدی و نیز مکانیابی سکونتی افراد شاغل تأثیر گذاشته است؛ بنابراین فرم و کالبد و همچنین فضای شهری را از خود متأثر میکند. برای مثال شهرهای اروپایی، شهرهایی متراکمتر و فشردهتر از شهرهای آمریکایی هستند که این امر به علت وجود شبکه حمل و نقل عمومی و پیشرفته آنها، در مقابل خودرومحوری شهرهای آمریکایی میباشد. حومهنشینی در آمریکا، به دلیل بالا بودن نرخ مالکیت اتومبیل شخصی، ارزانتر بودن استفاده از آن و شبکه بزرگراهی پیشرفته آن، فرم شهری متفاوتی را باعث شده است. البته استثنائاتی نیز در این زمینه وجود دارد، اما روال کلی این گونه است. استفاده روزافزون از خودروهای شخصی و نیاز به تأمین فضای مناسب تردد آنها، رقابتی جدی با دیگر کاربریهای زمین شهری بهوجود آورده است؛ برای مثال در شهرسازی دوره پهلوی، شاهد از بین رفتن بافتهای تاریخی و انسجام محلههای با هویت شهری، به دلیل تعریض خیابانها و افزایش فضای مورد نیاز برای سوارهروها هستیم.
امروزه تراکم ترافیکی روزافزون خودروهای شخصی همراه با تولید و انتشار انواع آلودگیها، مسئله اکثر شهرهای جهان است. هزینههایی که این مسائل بر سلامت شهروندان به عنوان عامل اصلی توسعه دارند و نیز هزینههایی هنگفت مقابله با این مسائل، از موارد اساسی اقتصاد شهری هستند؛ زیرا رشد و افول اقتصاد شهری و توسعه شهر را از خود متأثر میکنند.
تعیین ظرفیت بهینه تولید و ورود خودرو به مسیرها و مناطق شهری، احداث زیرساختهای جادهای و ریلی و هزینههای هنگفت مربوطه، متنوعسازی شیوههای حمل و نقل، کنترل ترافیک و سیاستهای مربوطه، مالیاتها و جریمههای مربوط به حمل و نقل، تصادفات و ارتباط حمل و نقل با هزینههای زمانی، جانی و پولی خانوارها و بنگاهها و تأثیر و تأثر بر سایر تصمیمات آنها از جمله موارد مورد توجه اقتصاد شهری میباشد. شهرسازی پایدار و شهرسازی سبز که از رویکردهای نوین در شهرسازی به حساب میآیند و شهرهای بدون آلودگی و بدون پسماند را هدفگذاری کردهاند، توجه خاصی به حمل و نقل پاک و سبز دارند. شهرسازی سبز با استفاده از اقتصاد شهری سبز، توسعه شیوهها و ابزارهای حمل و نقل سبز و پاک را مدنظر قرار داده و اصولی را پیشنهاد میدهد.
ادامه دارد... |